Mądrze wspierać małego człowieka by stał się szczęśliwym i autonomicznym dorosłym!

Program wychowania przedszkolnego

Program "Zbieram, poszukuję, badam"

Program wychowania przedszkolnego „Zbieram, poszukuję, badam” autorstwa Doroty Dziamskiej i Marzeny Buchnat jest głównym narzędziemi pracy w naszych przedszkolach. Powstawał na przestrzeni wielu lat i został skonstruowany na podstawie doświadczeń z pracy wielu nauczycieli w przedszkolach oraz wiedzy naukowej. Program nie powiela szablonowej konstrukcji wielu programów i nie kopiuje wyłącznie zapisów podstawy programowej. Ogromną zaletą tego programu jest podejście i szacunek autorek do dziecka jako osoby, co stanowi dobre partnerstwo z naszym programem wychowawczym - Pozytywną Dyscypliną.

Cele programu:

  • angażowanie w problemy adaptacyjne współczesnych dzieci
  • systematyczne diagnozowanie osiągnięć dzieci
  • holistyczne ujęcie rozwoju dziecka
  • podkreślenie wagi doświadczeń przedszkolnych
  • nadanie znaczenia metodom aktywizującym
  • przygotowanie do życia w społeczeństwie informacyjnym

Osobowy wymiar dziecka

W programie odkrywamy całego człowieka, holistyczne ujęcie jego rozwoju ze wskazaniem, w jaki sposób rozwój fizyczny, emocjonalny, społeczny i poznawczy warunkują się wzajemnie. Autorki precyzyjnie wyjaśniają, jak ważne jest u dziecka odpowiednie wartościowanie emocjonalne sytuacji i doświadczeń, aby stymulować jego rozwój, a nie tworzyć blokady. Te interesujące zagadnienia szeroko opisane pomagają zwartościować bieżącą pracę nauczyciela, skorygować naszą komunikację z dziećmi, na której przecież opiera się ich rozumowanie i aktywność w przedszkolu.

Doświadczenie przedszkolne

Autorki często podkreślają wagę przestrzeni, którą powinien organizować nauczyciel, żeby dzieci mogły poszukiwać, badać, eksplorować i gromadzić doświadczenia. Doświadczenia, a nie forsowanie celów do osiągnięcia przez dzieci są kolejnym przejawem troski o rozumne wychowanie i pozostawienie dziecka w bezpiecznej wolnej przestrzeni prawdziwego dzieciństwa z jednoczesnym podkreśleniem ważnych edukacyjnych aspektów aktywności dzieci w tym czasie. Integracja doświadczeń oraz systematyczna praca nad spójnością doznań zmysłowych, tzw. integracja sensoryczna, wskazują, iż program wyznacza nauczycielom przedszkola konkretne zadanie, którego realizacja ma polegać na rzetelnym przygotowaniu dzieci do podjęcia w przyszłości nauki w szkole. Dziecko w przedszkolu odkrywa zatem np. fragmenty liter ukryte w obrazkach i znakach graficznych. Nadaje znaczenie swoim konstrukcjom i wytworom. Odkrywa funkcjonalność poznanych znaków, kształtów, form i ich znaczenie, nadając sens swoim doświadczeniom.

Planowanie pracy jako wynik systematycznej diagnozy

Według koncepcji programu nauczyciel nie tworzy sformalizowanej diagnozy według zewnętrznych tabel i sugestii, a podążając za dzieckiem, obserwuje permanentnie jego aktywność, aby zaplanować pracę. Systematyczne diagnozowanie osiągnięć dzieci wynika z przyjętej podstawy naukowej w programie - tj. poznawczej teorii rozwijającego się dziecka oraz podejścia sytuacyjnego do samego procesu wychowania. Diagnoza i planowanie stają się zatem zintegrowanym procesem, którym kieruje nauczyciel, żeby zorganizować holistyczne pole doświadczeń. Nauczyciel obserwuje zachowanie, aktywność dzieci, jej rodzaje, a także wytwory. W wyniku obserwacji planuje pracę, biorąc pod uwagę dojrzałość dzieci do podejmowania konkretnych czynności manualnych czy intelektualnych, a także związanych z przeżywaniem konkretnych uczuć i relacji społecznych. Przykłady diagnozy i planowania przedstawione w programie mogą stać się inspiracją dla nauczyciela, a nawet bezpośrednią propozycją budowy narzędzi do wykorzystania w pracy.

Wskazanie holistycznych metod

Sposoby osiągania przez dzieci celów rozwojowych dotyczą metod zaproponowanych w programie, których autorki nie ograniczyły do jednej czy do dwóch. Zaproponowane metody dobrane są tak, aby stosowanie ich w bieżącej pracy tworzyło dzieciom holistyczne pole doświadczeń, a nie doskonaliło jednostronnie wybrane funkcje organizmu. Warto podkreślić, iż wszystkie proponowane w programie metody należą do grupy metod aktywizujących. Ich stosowanie dotyczy wzajemnie warunkujących się mechanizmów jako obowiązkowych elementów aktywności poznawczej dziecka. Należą do nich: radosne zdziwienie, wyobraźnia, eksploracja, badanie, przekształcanie, przetwarzanie, tworzenie, rozmawianie, prezentowanie, odkrycie.

Precyzyjny język metodyczny

Nieodzownym elementem pracy nauczyciela jest dokumentowanie pracy. W programie znajdujemy wiele wskazówek metodycznych napisanych precyzyjnym jednoznacznym językiem z jednoczesnym podaniem uzasadnień funkcji wykonywanych przez dzieci ćwiczeń. Fachowo opisane funkcje stosowanych przez nauczycieli technik (ćwiczeń, zabaw, gier) można wykorzystać jako propozycje prawidłowych zapisów potrzebnych do wykonania konspektów zajęć (scenariuszy), opisów sytuacji edukacyjnych, zapisów w dzienniku czy innych form, np. sprawozdań z realizacji programu. Jest to bardzo ważny element programu ułatwiający pracę nauczyciela i skracający czas przygotowywania wszelkiej dokumentacji. Autorki bardzo wyraźnie określają, czym są kręgi tematyczne zajęć, a czym ich uporządkowanie w bloki. Ten porządek umożliwia w planowaniu pracy uniknięcie błędów metodycznych, zapewniając jednocześnie nauczycielowi oszczędność czasu w procesie przygotowywania zajęć.

Adaptacja

Autorki programu w sposób szczególny zachęcają nauczycieli do zaangażowania się w tzw. problemy adaptacyjne współczesnych dzieci. To ważne zagadnienie często jest kojarzone jedynie z pierwszym wejściem do przedszkola dzieci trzyletnich. Dotyczy ono jednak wielu etapów życia człowieka. Dlatego w programie odnajdujemy przykłady postępowania nauczyciela przedszkola, mającego na celu pomoc dzieciom w przeżywaniu kryzysu adaptacyjnego w różnych momentach życia.

Aby nie zagubić dziecka w natłoku informacji

Szybkie tempo rozwoju cywilizacji, nowoczesne technologie i mnogość źródeł informacji w otoczeniu dziecka autorki postrzegają jako problem, który powinien zrodzić refleksję pedagogiczną nauczyciela przedszkola. Przesyt informacji nie pomaga bowiem dziecku w integrowaniu wiedzy i jej użyciu w praktyce. Aby przygotować dzieci do bezpiecznego poruszania się w potoku informacji, program przewiduje realizację zadań wychowawczych zawartych w tzw. projekcie SUM – selektywne uczestnictwo w mediach. To niezwykle ważny fragment programu adekwatny do potrzeb współczesnych dzieci, stanowiący profilaktykę uzależnień od mediów i zbędnych informacji już od najwcześniejszych lat życia dziecka. SUM jednocześnie przygotowuje dzieci do odpowiedzialności za dokonywane wybory. Nauczycielom otwiera oczy na mechanizmy, które zamiast budować więzi grupowe wpływają destruktywnie na rozwój dzieci szczególnie w obszarach emocjonalnym i społecznym.

Bibiografia:

  • W trosce o holistyczny rozwój dziecka - praca w przedszkolu według programu "Zbieram, poszukuję, badam", Janina Krystyna Tiereszko, 25 maja 2017