Mądrze wspierać małego człowieka by stał się szczęśliwym i autonomicznym dorosłym!

Program wychowawczy - Pozytywna Dyscyplina

Pozytywna Dyscyplina (PD) w przedszkolu

Pozytywna Dyscyplina pozwala placówkom na stworzenie i wdrożenie kompleksowego procesu kształcenia, który obejmuje nauczanie wzajemnego szacunku. PD pozwala osiągać znakomite wyniki w nauce i umożliwia przedszkolakom rozwinięcie potrzebnych umiejętności w sposób usystematyzowany i oparty na doświadczeniu. Autorkami Pozytywnej Dyscypliny są Jane Nelsen i Lynn Lott. PD opiera się na pracy Alfreda Adlera i jego ucznia - Rudolfa Dreikursa. Adler postrzegał ludzkie zachowanie jako dążenie ku poczuciu przynależności (kontaktu) i znaczenia. Jego zdaniem, by człowiek mógł się rozwijać potrzebuje odwagi do bycia niedoskonałym. Adler wierzył, że dzieci potrzebują zarówno porządku (struktury, zasad, granic i odpowiedzialności)  jak i wolności (przyzwoleń, zachęty i wsparcia). Wiele podobieństw do tego podejścia odnajdziemy w innych humanistycznych nurtach psychologicznych jak "Rodzicielstwo Bliskości" czy "Wychowanie bez przemocy" czy też mało-popularna w Polsce "Analiza Transakcyjna" E.Berne.

5 kryteriów Pozytywnej Dysycpliny (PD) w przedszkolu

  • pomaga odczuwać poczucie więzi, czyli zaspokaja fundamentalne potrzeby przynależności i znaczenia
  • uczy jak stawiać granice z zachowaniem szacunku i uprzejmości 
  • jest ukierunkowana i skuteczna w dłuższej perspektywie czasu
  • uczy kluczowych kompetencji społecznych i intra-personalnych
  • stymuluje do odkrywania własnych zdolności i możliwości

Rola Nauczyciela

To na nauczycielu spoczywa obowiązek stworzenia dzieciom szerokiego zakresu możliwości ćwiczenia, by opanowały umiejętności, których będą potrzebowały do odniesienia sukcesu. Kiedy dziecko napotka w swoim otoczeniu wyzwanie i otrzyma wsparcie - nastąpi rozwój, a kiedy nie otrzyma wsparcia - nastąpi ucieczka lub atak. Zatem rolą nauczyciela w przedszkolu jest zachęcać do rozwoju.

Tradycyjne wychowanie (T) v. Pozytywna Dyscyplina (PD)

Tradycyjne wychowanie opiera się na zależności dziecka względem dorosłego, wielu dorosłych ma przeświadczenie że są ważniejsi niż dzieci. Wielu dorosłych brak podporządkowania u dzieci definiuje jako niegrzeczne zachowanie, a zadawanie pytań czy też wypowiadanie własnego zdania interpretuje jako pyskowanie. Niestety część rodziców czy nauczycieli frustruje się faktem, że zachowanie współczesnych dzieci nijak się ma do starych standardów, gdzie funkcjonował model uległości i surowości. Wielu dorosłych wychowawanych w czasach nadmiernej kontroli i surowości  ma potrzebę radykalnej zmiany podejścia wychowawczego wobec własnych dzieci. Konsekwencją tej decyzji jest danie dzieciom ogromnej ilości przyzwoleń i wspieranie, które przybiera formę wyręczania. Tak właśnie narodziło się - bezstresowe wychowanie, które (na szczęście) głównie funkcjonuje w domach rodzinnych i którego głównym efektem wychowawczym jest kształtowanie się egocentrycznych i anarchicznych postaw u dzieci. A czym jest Pozytywna Dyscyplina? Najłatwiej to zrozumieć analizując różnice między tradycyjnym wychowaniem a Pozytywną Dyscypliną.

Nauczanie

  • dziecko jest przedmiotem nauczania nauczyciela, dorosły ma kontrolę nad procesem edukacyjnym i realizacją celów edukacyjnych, to on mówi co jest właściwe a co nie;  przedszkolak ma podążać za tokiem myślenia nauczyciela; ten model nauczania kształtuje u dziecka poczucie zależności względem nauczyciela (T)
  • dziecko jest podmiotem nauczania nauczyciela, dorosły określa granice (ramy) i cele edukacyjne oraz pozwala przedszkolakom na eksplorowanie, doświadczanie i samodzielne dochodzenie do wniosków; dziecko ma poczucie przynależności i znaczenia w grupie przedszkolnej, oraz współzależności z nauczycielem i grupą (PD)

Sposób motywywania dzieci

  • stosowanie pozytywnych motywatorów zewnętrznych (nagrody) - jak naklejki, tablice motywacyjne, chwalenie efektów;  oraz negatywnych motywatorów zewnętrznych (kar) - np. jeżyk do myślenia, pozbawianie przywilejów, wpędzanie w poczucie winy przez pouczanie (T)
  • stosowanie zachęt - np. docenianie postępów, postawy, wytrwałości itd (PD)

Autorytet nauczyciela

  • wynika głównie z faktu zajmowania określonego stanowiska i roli, nauczyciel ma poczucie nadrzędności względem dzieci i oczekuje posłuszeństwa (podporządkowania) i szacunku od swoich podopiecznych (T)
  • oparty jest na symetrycznej relacji, zbudowanej między dorosłym a dzieckiem, nauczyciel zachowuje się z szacunkiem wobec swoich podopiecznych i tego samego oczekuje od nich (PD)

Szacunek oznacza    

  • porządek i podporządkowanie w relacji nauczyciel - przedszkolak, w której godność i szacunek dla dorosłego są nadrzędne (T)
  • wzajemne poszanowanie w relacji nauczyciel - przedszkolak, w której każdy tak samo zasługuje na godność i szacunek (PD)

Niewłaściwe zachowanie Dziecka powoduje, że

  • nauczyciel poucza dziecko, co powoduje że maluch odczuwa wstyd lub poczucie winy;  może też stosować karę lub pozbawić nagrody; nauczyciel ma przeświadczenie, że kara pozwoli dziecku zrozumieć swoje złe zachowanie (T)
  • nauczyciel w pierwszej kolejności pomaga dziecku odzyskać kontakt ze sobą, ponieważ dzieci źle się zachowują, kiedy źle się czują; dalej stara się zrozumieć motywy dziecka by pomóc znaleźć mu inne i alternatywne rozwiązanie na zaspokojenie danej potrzeby (PD)

Rozwiązywanie problemów w grupie rówieśniczej

  • nauczyciel jest sędzią w sprawie i to on decyduje co jest dobre a co złe; oczekuje, że dziecko które było atakujące przeprosi drugie dziecko (ofiarę) w konkretny sposób, nawet jeśli przeprosiny są automatyczne i nieszczere (bo tak należy) (T)
  • nauczyciel wspiera dzieci w rozstrzyganiu konfliktów, dąży by dzieci same wypracowały rozwiązanie danej sytuacji; pokazuje, że przeprosiny powinny być autentyczne i szczere, a sama forma może obrać dowolny kształt zrozumiały da obydwu stron (PD)

Strategie i narzędzie wykorzystywane przez nauczyciela    

  • nagradzanie, chwalenie, karanie, pouczanie, ograniczanie przywilejów, stosowanie systemów motywacyjnych, narzucanie gotowych kontraktów, wydawanie poleceń, kontrolowanie (T)   
  • wspólne tworzenia kontraktów grupowych, uprzejme i stanowcze odwoływanie się do kontraktów, wspólne poszukiwanie rozwiązań, rozwijanie postaw empatycznych i asertywnych, zadawanie pytań pełych ciekawości, stosowanie zachęt, stosowanie naturalnych konsekwencji, wdrażanie do autokontroli i konsekwentne doprowadzani spraw do końca (PD)

Na tym etapie warto zadać sobie pytanie - do jakiego przedszkola chcę oddać swoje dziecko, swój najcennieszy skarb?